प्रभावी पालकत्व: एका महिलेने आपल्या मुलाला सर्वांसमोर “मूर्ख” म्हटले: या आईने पुढे काय केले ते पालकत्वाचा एक शक्तिशाली धडा आहे

कोणीतरी त्यांच्या मुलाकडे बोटे दाखवताना पाहणे हे पालकांसाठी अत्यंत निराशाजनक आहे, विशेषत: जेव्हा मुलाने काहीही चुकीचे केले नाही. जवळजवळ प्रत्येक पालक अशा परिस्थितीतून गेला आहे; सार्वजनिक वाहतूक किंवा कौटुंबिक मेळाव्यात म्हणा; जेव्हा त्यांच्या मुलावर बालपणाचा एक सामान्य भाग असलेल्या वर्तनाबद्दल टीका केली गेली. अशीच परिस्थिती एका आईने अनुभवली, तिने नुकतीच ही घटना एका माध्यमातून शेअर केली इंस्टाग्राम पोस्ट. एका अनोळखी व्यक्तीने तिच्या मुलाच्या वागणुकीबद्दल भाष्य केल्याची घटना दिल्लीतील ऋचा पांडे या आईने आठवली. या टिप्पणीने तिने पाऊल उचलले, केवळ तिच्या मुलाच्या आत्मविश्वासाचे रक्षण करण्यासाठी नाही तर पालकांसाठी एक शक्तिशाली संदेश सोडला. प्रौढ लोक मुलांशी कसे बोलतात आणि शब्द महत्त्वाचे का आहेत याच्या धड्यात तो क्षण बदलला.

या घटनेची आठवण करून, आईने लिहिले की तिचा मुलगा उद्यानात फक्त खेळत होता, आणि लहान असताना, काही आवाज करत होता आणि आनंद घेत होता. तेवढ्यात जवळच असलेल्या एका बाईने आवाज दिला आणि म्हणाली, “हे कसलं मुल आहे? तो खूप मूर्ख आहे.”तिला आठवले की आजूबाजूचे लोक तिच्या मुलाच्या दिशेने पाहू लागले. जेव्हा तिने आपल्या मुलाला पाहिले तेव्हा तिच्यावर परिणाम झाला. मुल आता पूर्णपणे शांत झाले. त्याचा उत्साह नाहीसा झाला आणि आईच्या म्हणण्यानुसार, त्याच्या डोळ्यात एक नजर होती जी विचारत होती “मी खरच चूक आहे का?” हे पाहून, ती त्याच्याकडे गेली, त्याचा हात धरला आणि शांतपणे त्या महिलेला प्रतिसाद दिला. “तो लहान मूल आहे. तो आवाज करेल, शिकेल, चुका करेल. हा एक मूल असण्याचा भाग आहे. पण त्याला ‘वाईट वागणूक’ म्हणणे ही त्याची ओळख नाही. आई म्हणाली की तिला तिच्या मुलाने समजून घ्यायचे आहे की चुका किंवा उत्साहाचे क्षण तो कोण आहे हे परिभाषित करत नाही. त्यानंतर तिने महिलेला खाजगीत नाही तर सर्वांसमोर माफी मागण्यास सांगितले कारण ही टिप्पणी सार्वजनिकरित्या करण्यात आली होती. त्या महिलेने समजावून सांगण्याचा प्रयत्न केला की ती फक्त विनोद करत आहे आणि मुलांना जीवनातील वास्तविकतेला कसे सामोरे जावे हे शिकण्याची गरज आहे. पण आईने उत्तर दिले, “मुले जेव्हा प्रौढांना त्यांच्या चुकांची जबाबदारी घेताना पाहतात तेव्हा ते आयुष्य हाताळायला शिकतात.”काही क्षण शांत राहिल्यानंतर अखेर महिलेने मुलाची माफी मागितली. आईने सामायिक केले की तिच्या मुलाने त्यानंतर फारसे काही सांगितले नाही, परंतु त्याच्या अभिव्यक्तीतून काहीतरी महत्त्वाचे दिसून आले, त्याला माहित आहे की त्याची आई त्याच्यासाठी उभी आहे.

आईची कहाणी दोन महत्त्वाच्या प्रश्नांची उत्तरे देते ज्यांना अनेक पालक सामोरे जातात.

मुलांना मार्गदर्शन आणि सीमांची आवश्यकता असते, परंतु त्यांना हे देखील माहित असणे आवश्यक आहे की त्यांचा आदर केला जातो. ज्या मुलाला सुरक्षित आणि आधार वाटतो तो त्यांच्या चुका शिकण्याची, वाढण्याची आणि समजण्याची अधिक शक्यता असते. कारण काहीवेळा, पालकत्व हे केवळ मुलांना कसे वागावे हे शिकवणे नसते, तर त्यांच्या भावना आणि स्वत: ची किंमत महत्त्वाची असते हे त्यांना दाखवणे देखील असते.

पालकांनी त्यांच्या मुलाच्या सार्वजनिक टीकेविरुद्ध बोलणे का महत्त्वाचे आहे

जेव्हा मुलांना वारंवार “वाईट”, “नॉटी” किंवा “मूर्ख” असे लेबल लावले जाते, तेव्हा ते त्या शब्दांना एखाद्या विशिष्ट कृतीबद्दल प्रतिक्रिया म्हणून पाहण्याऐवजी त्यांच्या ओळखीशी जोडू लागतात. “ते वागणे ठीक नव्हते” असे म्हणणे आणि “तू वाईट मुलगा आहेस” असे म्हणणे यात फरक आहे. एक कृती दुरुस्त करतो, तर दुसरा मुलाला न्यायाची भावना देऊ शकतो. मुलाला ते परिपूर्ण आहेत यावर विश्वास ठेवण्याची गरज नाही. त्यांना हे माहित असणे आवश्यक आहे की त्यांनी चुका केल्या तरीही त्यांचे मूल्य आहे. मुलाच्या आत्मविश्वासाचे रक्षण करणे म्हणजे त्यांच्या चुकीच्या वागणुकीकडे दुर्लक्ष करणे असा होत नाही. याचा अर्थ मुलाला चुकीपासून वेगळे करणे, “माझ्यामध्ये काहीतरी चूक आहे” असे वाटण्याऐवजी “मी काय केले ते चुकीचे आहे” हे समजण्यास मदत करणे. जे मूल आदराच्या भावनेने मोठे होते ते आत्म-विश्वास वाढवण्याची, मोकळेपणाने संवाद साधण्याची आणि आव्हानांना अधिक लवचिकतेने हाताळण्याची अधिक शक्यता असते.