पूर्व भूमध्य समुद्रातील नाटो हवाई संरक्षणाने इराणमधून डागलेले दुसरे बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र खाली पाडले आणि तुर्कीच्या हवाई हद्दीत प्रवेश केला, तुर्कीच्या संरक्षण मंत्रालयाने सोमवारी सांगितले की, “संकोच न करता” आवश्यक पावले उचलली जातील. गेल्या आठवड्यात नाटो सदस्य तुर्कीला लक्ष्य करणारे हे दुसरे इराणी क्षेपणास्त्र आहे. एका निवेदनात मंत्रालयाने म्हटले आहे की आग्नेय प्रांतातील गॅझियानटेपमध्ये काही दारुगोळ्याचे भाग पडले होते आणि या घटनेत कोणतीही जीवितहानी झाली नाही. त्यात सर्व पक्षांना अंकाराच्या इशाऱ्यांचे पालन करण्याचे आवाहन केले.4 मार्च रोजी इराणचे पहिले क्षेपणास्त्र पाडल्यानंतर काही दिवसांनी हा हल्ला झाला आहे. सीरियाजवळील तुर्कस्तानच्या आग्नेय हब गॅझियानटेपमध्ये दोन्ही अडथळ्यांचा ढिगारा साचलाइराण आणि इतरांना प्रादेशिक स्थिरतेसाठी अंकाराच्या लाल रेषांकडे लक्ष देण्याचे आवाहन करताना, तुर्कीच्या संरक्षण मंत्रालयाने आपल्या संकल्पावर दुप्पट वाढ केली आहे, पूर्वीच्या प्रतिज्ञा प्रतिध्वनी करत आहे: “तुर्कस्तानला येणाऱ्या धमक्यांविरूद्ध सर्व आवश्यक पावले संकोच न करता उचलली जातील.”राष्ट्राध्यक्ष रेसेप तय्यप एर्दोगान यांच्या सरकारने हवाई गस्त वाढवली आहे आणि इराणच्या सीमेवर साठा वाढवला आहे. सीरिया किंवा इराकमधील इस्लामिक रिव्होल्युशनरी गार्ड कॉर्प्स (IRGC) च्या तळांवर हल्ले करण्याबाबत अटकळ वाढत असताना, तुर्की F-16s आणि S-400 सिस्टीम तयार करण्यात आल्या आहेत.
नाटोच्या कलम 5 ला चालना मिळाली?
नाटोच्या कलम 5 मध्ये असे म्हटले आहे की युरोप किंवा उत्तर अमेरिकेतील एका सदस्याविरूद्ध “सशस्त्र हल्ला” हा सर्वांविरुद्ध हल्ला मानला जातो, प्रत्येक मित्राला “आवश्यक वाटेल” म्हणून मदत करण्यास प्रवृत्त करतो, संभाव्यत: सशस्त्र शक्तीसह.नाटोचे सरचिटणीस मार्क रुट्टे, ज्यांनी सुरुवातीच्या प्रक्षेपणानंतर सामूहिक संरक्षणास नकार दिला होता, ते आता वाढीव स्टेक नेव्हिगेट करतात. अंकारा चे कॅलिब्रेट केलेले वक्तृत्व आतापर्यंत कलम 5 चे नाव देण्याचे टाळते परंतु तेहरान कायम राहिल्यास, नाटोच्या एकतेची चाचणी घेत असल्यास कलम 4 सल्लामसलत करण्याचे संकेत देतात.कोणत्याही नाटो सदस्याला त्याची प्रादेशिक अखंडता, राजकीय स्वातंत्र्य किंवा सुरक्षा धोक्यात आल्याचे वाटत असल्यास कलम 4 सल्लामसलत करण्याची विनंती करू शकतो. यामुळे उत्तर अटलांटिक कौन्सिलच्या चर्चेसाठी बैठका होतात, अनेकदा कृती न करता चिंता व्यक्त करतात.ही घटना का कमी पडते (आतापर्यंत)
- दुसरे क्षेपणास्त्रही आघातापूर्वीच अडवले गेले; तुर्कीच्या भूभागावर कोणतीही जीवितहानी किंवा नुकसान झाल्याची पुष्टी नाही आणि अगदी अचूक उद्दिष्ट देखील अनिश्चित आहे.
- अंकारा आतापर्यंत अनुच्छेद 5 ची मागणी करण्याऐवजी अनुच्छेद 4 सल्लामसलत वापरण्याची (किंवा वापरण्याची धमकी देण्याची) अधिक शक्यता दिसत आहे – हा मुद्दा मित्रपक्षांसोबत औपचारिकपणे मांडणे.
- नाटोचे स्वतःचे मार्गदर्शन असे म्हणतात की अनुच्छेद 5 अंतर्गत “सशस्त्र हल्ला” म्हणून काय मोजले जाते याचा निर्णय उत्तर अटलांटिक कौन्सिलने केसनुसार केला आहे; ते स्वयंचलित नाही आणि मुद्दाम अस्पष्ट आहे
